28. maí 2010

Viðtal við Dr. Ragnar Árnason um fjármál Seltjarnarnesbæjar

Í Framnesinu, öðru kosningablaði B-lista Framsóknar og óháðra, var leitað til Dr. Ragnars Árnasonar hagfræðings um mat á stöðu fjármála Seltjarnarnesbæjar. B-listinn hefur vakið athygli á gífurlegu rekstartapi síðustu tvö ár.

Framnesið spurði Dr. Ragnar.

Hvernig líst þér á fjárhagsstöðu Seltjarnarness nú með tilliti til rekstrar undanfarinna ára?

Ekki þarf lengi að skoða ársreikninga bæjarins til að sjá að mjög hefur hallað undan fæti undanfarin ár. Á árinu 2008 var rekstrarhalli 215 m. kr. eða u.þ.b. 12% af skatttekjum. Svona mikill halli er tæpast réttlætanlegur fyrir lítið sveitarfélag jafnvel á krepputímum og getur auðvitað ekki staðist til lengdar. Tólfunum kastaði þó árið 2009 en þá var hallinn 728 m. kr. eða nálægt 43% af skatttekjum bæjarins. Samsvarar þessi rekstrarhalli tæplega 170 þús. kr. á hvert mannsbarn í bænum

Hér hafa orðið mikil umskipti frá fyrri rekstrarárum Seltjarnarnesbæjar sem yfirleitt skiluðu jákvæðri niðurstöðu. Alvarlegra er þó að á þessum tveimur árum hefur aðhaldi fjölmargra fyrri ára verið sólundað. Það sem áður var sterk fjárhagsstaða er nú orðin hættuleg staða. Ekki þarf nema tvö til þrjú svona rekstrarár til viðbótar til að gera skuldastöðuna óbærilega og bæinn í raun gjaldþrota.

Er þessi rekstrarniðurstaða merki um ábyrga og sterka fjármálastjórn?

Ljóst er að bæjarstjórninni hefur ekki lánast að bregðast við breyttum aðstæðum í efnahags- og þjóðlífi. Í stað þessa að búa sig undir samdráttinn og efnahagshrunið sem fjölmörg merki voru um a.m.k. frá árinu 2007, gekk bærinn að því er virðist umhugsunarlaust inn í hrunadansinn með vanhugsuðum lóðaúthlut-unum, lóðabraski og byggingarframkvæmdum með aðilum sem nú eru meira og minna gjaldþrota. Jafnframt var rekstur og rekstrar-útgjöld þanin út, fólk ráðið í vinnu fyrir bæinn og laun hækkuð. Allt í þeirri trú að því er virðist að skatttekjur myndu halda áfram að hækka.

Þessi mistök hafa nú þegar kostað Seltirninga stórfé. Þegar öll kurl koma til grafar erum við e.t.v. að tala um 250 þúsund krónur á hvert mannsbarn í bænum, sem hefur verið sólundað með þessum hætti. Þetta getur auðvitað ekki talist góð fjármálastjórn. Annað mál er hvort aðrir stjórnmálaflokkar sem þá voru í framboði 2006 hér á Seltjarnarnesi hefðu staðið sig betur. Miðað við stefnuskrá þeirra og feril er ástæða til að efast um það.

Til hvaða aðgerða finnst þér þurfa að grípa?

Fjárhagur Seltjarnarness stefnir nú í óefni. Ástæðan er annars vegar mistök í framkvæmdum og hins vegar óvarleg útþensla í almennum rekstri. Framkvæmdamistökin verða ekki leiðrétt þótt auðvitað eigi að kappkosta að lágmarka skaðann. Útþenslunni í umsvifum og rekstri verður hins vegar að snúa við. Skatttekjur eru núna svipaðar að raungildi og þær voru um og eftir 2000. Því er ekki bara sjálfsagt heldur nauðsynlegt að færa rekstrarútgjöld bæjarins til þess horfs sem þau voru þá. Þetta þýðir mikinn niðurskurð í núverandi rekstrarumsvifum. Sá niðurskurður er hins vegar óhjákvæmilegur og sennilega ekki einu sinni mjög sársaukafullur fyrir þorra bæjarbúa. Frekari hækkun skatta mun einungis gera illt verra. Þær munu herða á hnignuninni með því að lækka virði eigna og fæla skattgreiðendur frá búsetu í bænum.

Dr. Ragnar Árnason er hagfræðingur og prófessor við Hagfræðideild Háskóla Íslands.